19 Μαΐου 2026 σήμερα.
Καλώς βρεθήκαμε και πάλι.
Πέρασε κιόλας ένας χρόνος από τότε που ανέλαβα την καλλιτεχνική διεύθυνση του Εθνικού Θεάτρου. Και πέρσι τον Μάιο, μιλούσαμε για ένα θέατρο που διευρύνει τα όριά του, που ανοίγεται, για ένα θέατρο πολυφωνικό, βαθιά συνδεδεμένο με την κοινωνία, με σαφή καλλιτεχνική ταυτότητα και ουσιαστικό αποτύπωμα. Πιστεύουμε σε αυτό το θέατρο. Ξεκινήσαμε με κεντρικό άξονα τη γλώσσα. Ως πεδίο συνάντησης και διαλόγου, ως ένα προσωπικό και συλλογικό δίκτυο. Επιχειρήσαμε να καταστήσουμε το Εθνικό έναν ζωντανό πυρήνα δημιουργίας, έρευνας και κοινωνικού προβληματισμού.
Πιστέψαμε σε ένα πολυσυλλεκτικό ρεπερτόριο, με στοχευμένες κινήσεις εξωστρέφειας, ισχυρές σκηνικές γραφές, διακριτές προτάσεις σε κλασικά κείμενα, υψηλής αισθητικής εγχειρήματα και απρόβλεπτες καλλιτεχνικές συναντήσεις. Το γεγονός ότι στη συντριπτική πλειοψηφία τους τόσο οι παραστάσεις όσο και οι παράλληλες δράσεις μας σημείωσαν καθολική πληρότητα, και συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον θεατών που ήρθαν στο Εθνικό για πρώτη ή για πολλοστή φορά, μας γεμίζει δύναμη για τη συνέχεια.
«Kontakthof» σε συμπαραγωγή με το Pina Bausch Foundation, «Cow | Deer» μια σύμπραξη με το Royal Court Theatre του Λονδίνου, παράσταση που πριν από λίγες μέρες ταξίδεψε στη Schaubühne του Βερολίνου, «Ο Βυσσινόκηπος», «Ιεροτελεστία», «Κουκλίτσα», «Περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων», «Έχεις Πέντε Λεπτά», «Σταθμός Ω» νέο ελληνικό έργο σε περιοδεία σε 12 σταθμούς στην Ελλάδα, στην καρδιά του χειμώνα, Ανανεωμένη Πειραματική Σκηνή με έμφαση στη διαδικασία της δημιουργίας μέσα από ένα σταθερό ensemble και συνεργασίες με διαφορετικούς δημιουργούς, Εργαστήριο αρχαίου δράματος στην Επίδαυρο με την Αμαλία Μουτούση, Φεστιβάλ «Αναδρομές» Θεατρικά αναλόγια αφιερωμένα στην ελληνική δραματουργία, «Προθάλαμος Δ» Διεπιστημονικοί και διακαλλιτεχνικοί διάλογοι, «Σαλόνια Γλώσσας» αφιερωμένα στη σύγχρονη ελληνική θεατρική γραφή, Παραστάσεις του Εθνικού με απευθείας διαδικτυακή μετάδοση σε ακριτικές περιοχές, «Πολιτισμός για όλους», 8 παραστάσεις σε συνθήκες καθολικής προσβασιμότητας, Το Ραδιόφωνο | The National Theatre Web Radio, Δημιουργία νέου διαδικτυακού ραδιοφώνου, Κοινωνικές δράσεις του Μικρού Εθνικού & Εργαστήρια, στα οποία συμμετείχαν περισσότεροι από οκτακόσιοι άνθρωποι.
Η πρώτη μας χρονιά έδειξε ένα Εθνικό Θέατρο που αναγνωρίζει τη δύναμη του θεσμικού του ρόλου και αναζητά διαρκώς νέους τρόπους να συνδέει ανθρώπους, ιδέες και εποχές — διευρύνοντας, στην πράξη, τόσο τα δικά του όρια όσο και αυτά της σκέψης μας. Ο φετινός μας προγραμματισμός με την πολυσυλλεκτικότητα και την πυκνότητά του αναγνωρίζουμε ότι ήταν ιδιαιτέρως απαιτητικός για ολόκληρο τον οργανισμό. Όμως, και οφείλω να το πω, το Εθνικό Θέατρο απέδειξε ότι μπορεί να ανταποκριθεί σε κάθε είδους μεγάλες προκλήσεις. Να είναι ένας κορυφαίος διεθνούς εμβέλειας πολιτιστικός οργανισμός. Και το Εθνικό Θέατρο είναι οι άνθρωποί του. Όσοι εργάζονται πάνω στη σκηνή, πίσω από τη σκηνή, για τη σκηνή. Τους συγχαίρω και τους ευχαριστώ από καρδιάς.
Τον φετινό μας προγραμματισμό υλοποιήσαμε και αναπτύξαμε ακριβώς, επειδή μας υποστήριξε πρωτίστως το Υπουργείο Πολιτισμού. Ευχαριστώ προσωπικά την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, τον Υφυπουργό Ιάσονα Φωτήλα και όλους τους ανθρώπους του Υπουργείου για την αγαστή συνεργασία. Καθώς και τους χορηγούς που μας στήριξαν την περσινή θεατρική περίοδο, αλλά και όσους μας εμπιστεύονται για τη νέα χρονιά.
Ας έρθουμε στο τώρα, και σε αυτά που έρχονται.
Βρισκόμαστε στο πίσω μέρος του κτιρίου Τσίλλερ, στον προαύλιο χώρο του, την αυλή ή -γιατί όχι- τους κήπους του άλλοτε. Ας δούμε για λίγο όλο το οικοδόμημα, όλο το θέατρο, ως μια μεγάλη, επιβλητική νεοκλασική κατοικία, με διευρυμένα όρια. Ας επιχειρήσουμε μια νοητή περιήγηση στο εσωτερικό της. Ακολουθήστε με.
Ας φανταστούμε πως μπαίνουμε από την κύρια είσοδο, ίσως την βασιλική σ’ εμάς εδώ, στεκόμαστε για λίγο στον Προθάλαμο, για να θαυμάσουμε το περίτεχνο μωσαϊκό και ν’ αναστοχαστούμε πάνω στην ανθρώπινη ανάγκη να συναντά την τέχνη, ν’ αποτυπώνει τα μικρά και τα μεγάλα ανθρώπινα. Ας ανέβουμε στη συνέχεια τη μαρμάρινη φαρδιά Σκάλα, σα ν’ ανεβαίνουμε σκαλί σκαλί, νότα νότα, στην ανθρώπινη ανάσα και τη μουσική.
Φτάσαμε στο κέντρο του κτιρίου, τα Σαλόνια του, εκεί όπου συντελείται η συνάντηση, η συνδιαλλαγή, η συναναστροφή, οι γνωριμίες. Από αυτό το κέντρο εκτείνονται δεξιά και αριστερά οι ιδιωτικοί χώροι των φανταστικών κατοίκων μας, χώροι πιο προσωπικοί, χώροι εμποτισμένοι σκέψεις, αισθήματα, λόγια ή παιχνίδια, το υπνοδωμάτιο, όσο πιο προστατευμένο γίνεται, το Παιδικό δωμάτιο πιο δίπλα, αυτό που τα χωράει όλα, αυτό στο οποίο πάντα επιστρέφουμε.
Ανοίγουμε πόρτες σε χώρους αφιερωμένους σε συγκεκριμένες δραστηριότητες, τη Βιβλιοθήκη ας πούμε, για το πνεύμα και τη γνώση μας, για τις ξένες γλώσσες, τη μελέτη, τη βουτιά στις ιστορίες των ανθρώπων, τα πάθη και τους πολιτισμούς τους.
Από μια μικρή απότομη σκαλίτσα ανεβαίνουμε στη Σοφίτα, όπου κρύβονται όλα τα μυστικά, αράχνες και κούτες και γράμματα ερωτικά του παρελθόντος. Κι αν έχουμε αναπάντητα ερωτήματα για την ύπαρξη μας, αισθήματα που δεν χωράνε πουθενά, θα κατέβουμε στο Εξομολογητήριο, αυτόν τον προστατευμένο από τα πάντα χώρο, εκεί για να μας υποδεχτεί όταν δεν έχουμε πού αλλού να πάμε.
Κατεβαίνοντας προς τα κάτω περνάμε από την Τραπεζαρία με το μακρόστενο τραπέζι για τα παράδοξα των οικογενειακών γευμάτων, εκεί που συμβαίνουν οι αποκαλύψεις, οι σιωπές, ή τίποτα, όταν η καθημερινότητα του φαγητού κυλάει αδιάφορα. Δίπλα, από μια μεγάλη συρταρωτή πόρτα, μπαίνουμε στην Αίθουσα χορού, εκεί όπου εκπαιδεύουμε το σώμα να ιδρώνει, εκεί που συναντιόμαστε μέσα από τον ρυθμό.
Στην απέναντι γωνία της αίθουσας βρίσκεται το μεγάλο δίφυλλο παράθυρο που παίρνει φως από το κεντρικό Αίθριο του κτιρίου μας. Εκεί, σε αυτό το περίκλειστο τετράγωνο, το φως έρχεται μόνο από πάνω, δείχνει και καίει, αντανακλάται στις μαρμάρινες πλάκες του δαπέδου και διαχέεται απαλά στα δωμάτια γύρω γύρω μέσα από τα αντικριστά παράθυρα, σαν άλλες βιτρίνες.
Κάτω από όλα, αναπόφευκτα, προς τα υπόγεια και την πίσω μικρή αυλή, βρίσκεται η βάση, η Κουζίνα, οι μηχανές παρασκευής, φαγητών και παραστάσεων, εκεί όπου οργανώνεται και ανατροφοδοτείται «το νοικοκυριό», και, επομένως, κατεξοχήν φυσικός χώρος για μια γυναίκα;;; Τουαλέτες υπάρχουν παντού, σε κάθε όροφο, απομονωμένες μικρές σκοτεινές ή πολυτελείς, με μπανιέρες και ολόσωμους καθρέπτες, μπλεγμένα αρώματα και υδρατμούς.
Αν ανοίξουμε μια μικρή πόρτα και διασχίσουμε την αυλή του οικοδομήματός μας, θα βρεθούμε στον Ξενώνα, ιδιαίτερα δωμάτια για όλους εκείνους που επιθυμούν την ανεξαρτησία. Επιστρέφοντας στην ίδια μικρή πόρτα, μετά από μια στροφή, αν κατέβουμε λίγα σκαλιά ακόμα θα βρεθούμε στα Υπόγεια του κτιρίου, το ένα δίπλα στο άλλο, εκεί όπου μπορούν να συντελεστούν οι μεγαλύτερες επαναστάσεις ή χειροποίητες ανατροπές, εκεί όπου κρύβονται κόσμοι που φοβίζουν και που έλκουν ταυτόχρονα, εκεί όπου συμβαίνει η αναρώτηση.
Σε μια πιο σύγχρονη εκδοχή του ιδεατού μας κόσμου, από το δρομάκι του κήπου λίγα χιλιόμετρα μακριά θα υπήρχε το Μπαρ, τόσο απομονωμένο όσο του χρειάζεται για να συγκεντρώσει όλα τα κατηγορώ, τις εξομολογήσεις σε φίλους και τους ελεύθερους συνειρμούς της ημέρας. Από εκεί ανοίγουμε πια στο δάσος, το Καταφύγιο όλων των πλασμάτων και των ρομαντικών, και αφηνόμαστε στη ροή του.
Μόλις ολοκληρώσαμε τον σχεδιασμό μιας ανύπαρκτης κάτοψης ενός φανταστικού κτιρίου που διυλίζει όλη τη φασαρία του κόσμου. Ναι, μια ουτοπική αρχιτεκτονική ορίζει φέτος το δίκτυο των παραστάσεων μας. Μετασχηματίζουμε κάθε παράσταση σε κάποιο χώρο ή δωμάτιο ενός μεγαλόπρεπου κτιρίου άλλων εποχών.
Κατοικούμε το ιδεατό μας οικοσύστημα, και σας δίνουμε το κλειδί, για τη δική σας, προσωπική, μοναδική περιήγηση στο εσωτερικό του. Μη διστάσετε, ανοίξτε όσα δωμάτια μπορείτε και αφεθείτε στην εμπειρία που κρύβεται εκεί. Ανοίξτε την πόρτα του θεάτρου και ζήστε ελεύθερα.
Όπως και πέρσι, έτσι και φέτος, μοιραζόμαστε μαζί σας μόνο τον βασικό κορμό του καλλιτεχνικού προγραμματισμού μας, όλες οι λεπτομέρειες της κάθε παραγωγής, συντελεστές/τριες και διανομές, θα ανακοινωθούν το φθινόπωρο. Ας μην ξεχνάμε πως κρατάμε πάντα ένα παράθυρο ανοιχτό για κάποιο νέο έργο, κάποια νέα δράση που θα σας ανακοινώσουμε αργότερα.
Το συνολικό μας πρόγραμμα ξεκινά από μεγάλα έργα και κλασικές δραματουργίες που επανασυστήνουμε, και, ταυτόχρονα, στρέφεται προς ένα διερευνητικό θέατρο του σήμερα: διαπεδιακό και διακαλλιτεχνικό, συνειδητά ανοιχτό προς την πολυφωνία και τη διαφορετικότητα κάθε είδους. Ακριβώς τις ίδιες με πέρσι αυτές δύο φράσεις επαναφέρω, γιατί εξακολουθούμε να τις υπηρετούμε.
Τολμάμε ακόμα πιο δυναμικά να διευρύνουμε το ρεπερτόριο μας με συνεργασίες που εκπλήσσουν, σύγχρονες σκηνικές προσεγγίσεις κλασικών κειμένων, νέες αναθέσεις σε δημιουργούς με ισχυρό καλλιτεχνικό στίγμα — αρκετές και αρκετοί από αυτούς για πρώτη φορά στο Εθνικό Θέατρο — εδραίωση της δικτύωσης με φορείς του εξωτερικού αλλά και άλλους φορείς στην Ελλάδα, μέσα από ισότιμες συμπράξεις και συμπαραγωγές, στόχευση στην εκπαιδευτική ταυτότητα του θεάτρου και τις κοινωνικές του δράσεις, ουσιαστική σκηνική έρευνα, άνοιγμα στη διακαλλιτεχνικότητα και τροφοδότηση της σκέψης και της θεατρικής γλώσσας. Πάντα με διασφάλιση υψηλού αισθητικού αποτυπώματος για κάθε μας παράσταση, άρτιες συνθήκες παραγωγής, αφούγκραση της δημιουργικής ορμής των σκηνοθετριών/τών και πρωτοπόρο βλέμμα στο θέατρο.
